Cha mẹ đã chia đất, anh em có được đòi chia lại không? Đất cha mẹ đã chia không tự động phải chia lại vì tăng giá hoặc có người muốn nhận thêm. Muốn biết yêu cầu có căn cứ hay không, cần xác định đất đã chuyển quyền hợp pháp, đã phân chia thừa […]
Cha mẹ đã chia đất, anh em có được đòi chia lại không?
Đất cha mẹ đã chia không tự động phải chia lại vì tăng giá hoặc có người muốn nhận thêm. Muốn biết yêu cầu có căn cứ hay không, cần xác định đất đã chuyển quyền hợp pháp, đã phân chia thừa kế hay mới giao cho từng người sử dụng.
Cùng Dream Lands phân biệt từng trường hợp và những giấy tờ cần tìm khi gia đình phát sinh bất đồng.
Đất cha mẹ đã chia đang thuộc trường hợp nào?
Câu “cha mẹ chia đất xong rồi” chưa cho biết quyền sử dụng đất đã được giải quyết đến đâu.
|
Tình trạng |
Hồ sơ cần nhận diện |
|
Tặng cho khi cha mẹ còn sống |
Hợp đồng tặng cho, giấy tờ công chứng hoặc chứng thực và hồ sơ đăng ký chuyển quyền |
|
Giải quyết thừa kế sau khi cha mẹ mất |
Di chúc, văn bản phân chia, giấy tờ thừa kế khác hoặc bản án, quyết định liên quan |
|
Chỉ giao đất sử dụng |
Biên bản họp gia đình, giấy viết tay, thông tin giao đất và hồ sơ vẫn đứng tên cha mẹ |
Cần đối chiếu cả nội dung giấy tờ và việc thực hiện. Có văn bản nhưng chưa hoàn tất đăng ký khác với trường hợp đã chuyển quyền hợp pháp.
Theo Điều 612 Bộ luật Dân sự, di sản gồm tài sản riêng và phần tài sản trong tài sản chung của người chết. Vì vậy, đất đã được tặng cho, chuyển quyền hợp pháp trước khi cha mẹ mất, về nguyên tắc, không còn là di sản để chia thừa kế.

Khi nào yêu cầu chia lại cần được xem xét?
Phần đất vẫn còn quyền thừa kế chưa giải quyết
Một người quản lý đất lâu năm chưa đủ để khẳng định toàn bộ đất thuộc riêng họ. Nếu đất còn là di sản chưa chia, phải xác định người hưởng và phần được hưởng.
Đã được cha mẹ tặng cho đất trước đây không tự làm mất quyền hưởng di sản khác còn lại. Trường hợp này khác với việc đã nhận phần của mình theo một thỏa thuận phân chia di sản hợp pháp.
Khi chia theo pháp luật, người cùng hàng thừa kế được hưởng phần bằng nhau, không phân biệt con trai hay con gái; các bên có thể thỏa thuận cách phân chia.
Hồ sơ có vấn đề về người tham gia hoặc ý chí
Cần xem xét khi có căn cứ cho rằng người có quyền bị bỏ sót, chữ ký bị giả mạo, người ký thay không có căn cứ đại diện hoặc có hành vi lừa dối, cưỡng ép.
Tuy nhiên, không phải mọi người con đều phải ký khi cha mẹ tặng cho đất. Nếu cha mẹ có toàn bộ quyền sử dụng hợp pháp, các con không có chung quyền thì không mặc nhiên cần sự đồng ý của tất cả con.
Nếu đất có người cùng quyền hoặc còn phần di sản của người đã mất, phải xác định đúng người tham gia. Không chỉ nhìn tên một người trên sổ rồi kết luận họ được quyết định toàn bộ.
Người cháu có quyền hoặc đại diện hợp lệ
Nếu cháu đứng ra yêu cầu, cần xác định họ đại diện cho cha mẹ hay yêu cầu đối với quyền của mình.
Cha hoặc mẹ của cháu mất trước hoặc cùng thời điểm với ông bà có thể đặt ra trường hợp thừa kế thế vị theo Điều 652. Nếu mất sau ông bà, cần kiểm tra phần di sản cha hoặc mẹ được hưởng và việc thừa kế phần đó.
Giấy từ chối và hồ sơ chia đất cũ cần đọc thế nào?
Lời nói “tôi không lấy phần này” chưa cho biết người đó từ chối nhận di sản hay đồng ý để một người cụ thể nhận phần mình.
Theo Điều 620 Bộ luật Dân sự hiện hành, việc từ chối phải lập thành văn bản, gửi cho các chủ thể được quy định và thực hiện trước thời điểm phân chia. Việc từ chối không được nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài sản với người khác.
Với giấy tờ lập từ lâu, cần xác định năm lập và quy định áp dụng, kể cả chuyển tiếp. Không dùng riêng yêu cầu hiện nay để kết luận giấy tờ cũ vô hiệu.
Khi rà hồ sơ, hãy xác định:
- Người ký từ chối di sản của ai, đối với tài sản nào?
- Văn bản chỉ từ chối nhận hay có nội dung giao phần hưởng cho người khác?
- Người ký có tự nguyện, có quyền quyết định và đã thực hiện thỏa thuận ra sao?
Thiếu công chứng, thiếu chữ ký của người có quyền và chữ ký giả là những vấn đề khác nhau. Sai sót phải được đánh giá cụ thể; không tự kết luận toàn bộ việc phân chia bị hủy.
Thời hiệu cũng cần kiểm tra riêng.Theo Điều 623 Bộ luật Dân sự, thời hiệu yêu cầu chia di sản đối với bất động sản là 30 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế. Hồ sơ cũ cần xét quy định chuyển tiếp và thời gian không tính vào thời hiệu, nếu có; không áp mốc này cho mọi yêu cầu về hợp đồng hoặc văn bản.
Ví dụ: Cùng nhận đất nhưng hồ sơ khác nhau
Tình huống giả định: Người anh đã bán thửa đất nhận trước đây. Người em còn giữ thửa khác; nay đất tăng giá nên người anh yêu cầu chia tiền.
Nếu hai thửa đã được phân chia hợp pháp, yêu cầu dựa riêng vào việc đất của người em tăng giá không đủ làm căn cứ buộc chia thêm.
Nếu thửa của người anh là tài sản được tặng cho trước đây, còn thửa người em giữ vẫn là di sản chưa chia, phải xác định quyền thừa kế đối với thửa còn lại. Việc người anh đã nhận và bán đất không tự giải quyết quyền đó.

Bốn việc nên làm khi anh em yêu cầu chia lại đất
- Ghi lại diễn biến. Xác định thời điểm tạo lập, giao đất, lập văn bản, đăng ký và thời điểm từng người để lại di sản qua đời.
- Tập hợp hồ sơ từng thửa. Chuẩn bị Giấy chứng nhận, hợp đồng, di chúc, văn bản phân chia, giấy từ chối và giấy ủy quyền. Tìm bản lưu tại nơi đã công chứng, chứng thực hoặc đăng ký nếu thiếu.
- Xác định yêu cầu cụ thể. Người yêu cầu cho rằng mình bị bỏ sót, giấy tờ không hợp lệ hay đất chưa từng được chia? Ghi rõ phần đất và căn cứ họ đưa ra.
- Chọn hướng xử lý. Nếu thống nhất được phương án, hoàn thiện văn bản và đăng ký tương ứng. Nếu còn tranh chấp về quyền hoặc hiệu lực giấy tờ, nên nhờ luật sư rà toàn bộ hồ sơ trước khi ký thỏa thuận trả tiền, giao đất.
Tham khảo hồ sơ và quy trình sang tên sổ đỏ để chuẩn bị phần đăng ký sau khi có căn cứ chuyển quyền phù hợp.
Muốn chia đất cho con từ đầu, cần thống nhất gì?
Nếu muốn chuyển quyền khi còn sống, cha mẹ cần xác định phạm vi đất được tặng cho, điều kiện giao dịch và thực hiện công chứng hoặc chứng thực, đăng ký theo quy định. Chia thành thửa riêng còn phải đáp ứng điều kiện tách thửa.
Nếu kèm nghĩa vụ chăm sóc hoặc chỗ ở, nên ghi cụ thể người thực hiện và nội dung nghĩa vụ. Điều kiện tặng cho phải phù hợp pháp luật.
Nếu để lại bằng di chúc, cần xác định rõ tài sản, người hưởng và phần để lại; đồng thời xem xét điều kiện hợp pháp cùng quyền của người thừa kế được pháp luật bảo vệ.
Hỏi đáp nhanh
Đã có sổ riêng thì còn bị yêu cầu xem xét không?
Có thể phát sinh yêu cầu nếu có căn cứ tranh chấp về quyền hoặc hồ sơ chuyển quyền. Có người yêu cầu chưa có nghĩa yêu cầu sẽ được chấp nhận.
Đã ký giấy từ chối nhận di sản có được đòi lại không?
Giá đất tăng không tự làm mất hiệu lực của giấy đã ký. Muốn xem xét lại, cần xác định nội dung, thời điểm, hiệu lực văn bản và căn cứ của yêu cầu.0
Người chăm sóc cha mẹ có tự được nhận nhiều đất hơn không?
Không tự động. Cần xem thỏa thuận, việc tặng cho, di chúc và căn cứ hưởng thừa kế.
Dream Lands đúc kết
Muốn biết đất có phải chia lại, cần xác định phần đã chuyển quyền, phần còn là di sản và người có quyền chưa được giải quyết. Theo góc nhìn Dream Lands, hồ sơ rõ ràng giúp gia đình trao đổi trên cùng căn cứ khi giá trị tài sản thay đổi.
Đọc thêm tại Cẩm nang Dream Lands và trang chủ Dream Lands.
Dream Garden City là dự án do Dream Lands phát triển và phân phối tại Lương Sơn, Phú Thọ. Với quy hoạch hồ nước, đường dạo và các khu vườn, dự án hướng tới không gian sống xanh để gia đình nghỉ ngơi, gắn kết.
Khám phá Dream Garden City – Không gian xanh, nơi để trở về để tìm hiểu thêm.
